Metodologia szacowania dochodów rolniczych
piątek, 28 października 2005
Rada Ministrów zaakceptowała informację o pracach nad metodologią szacowania dochodów rolniczych.
Od 2003 roku trwają prace rządu nad reformą systemu ubezpieczenia społecznego rolników. W pierwszym etapie przyjęto kierunkowe założenia nowego systemu ubezpieczenia społecznego rolników, które opublikowano w dokumencie "Racjonalizacja wydatków społecznych. Zielona Księga". Rząd przedstawił propozycje zmian w dotychczasowych regulacjach w odniesieniu do zasad funkcjonowania systemu, jak i zmian w organizacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
W toku prac sejmowych realnych kształtów nabrały - w postaci ustawy z 2 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - propozycje zmian dotyczące uszczelnienia systemu przed osobami nie będącymi rolnikami i usprawnienia systemu organizacyjno-finansowego KRUS, w tym podporządkowania prezesa KRUS ministrowi właściwemu ds. zabezpieczenia społecznego.
Kwestie związane ze zmianami zasad ubezpieczania się rolników, w tym ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, odłożono do następnego etapu reformy systemu. Intencją rządu było znalezienie właściwych rozwiązań, które pozwoliłyby - zgodnie z zasadami sprawiedliwości społecznej - zróżnicować obciążenia rolników z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i jednocześnie zmniejszyć udział środków publicznych w kosztach funkcjonowania KRUS. Dotacja z budżetu do działalności KRUS wynosiła w ostatnich latach ok. 15 mld zł rocznie.
W ramach prac nad reformą systemu ubezpieczeń społecznych rolników, należy na nowo zdefiniować szereg jego elementów. Chodzi przede wszystkim o sposób określania wysokości składek i wysokości świadczeń, definicje rolnika, domownika i gospodarstwa rolnego, które pomogą określić zakres podmiotowy systemu, a także zasady orzekania o niezdolności do pracy i katalog świadczeń należnych z ubezpieczenia społecznego rolników (taki, aby nie stwarzał pola do nadużyć lub zachęt do dezaktywizacji). Nad tymi elementami trwają prace w MPS.
Jednym z podstawowych problemów w tym zakresie jest wybranie racjonalnej metody określania dochodów rolniczych, jako podstawy do ustalania wysokości składki opłacanej przez rolników na ubezpieczenie społeczne. Obowiązujące kryteria dochodowości np. dla potrzeb ustalania prawa do świadczeń społecznych, bazują na ustalanej w sposób statystyczny kwocie dochodu z hektara przeliczeniowego. Dla stworzenia nowoczesnego systemu ubezpieczeniowego taki parametr jest niewystarczający. Docelowo podstawą do określenia wysokości dochodów, a zatem i partycypowania w systemie ubezpieczeń społecznych, a także korzystania z różnego rodzaju świadczeń rodzinnych, pomocy społecznej czy stypendiów - powinien być dochód gospodarstwa rolnego określony na podstawie prowadzonej rachunkowości. Obecnie większość gospodarstw rolnych nie prowadzi rachunkowości.MPS zamówiło ekspertyzę na temat metody szacowania dochodów rolniczych. Do konkursu na wybór instytucji, która przygotuję ekspertyzę, zgłosił się tylko Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, który opracował dokument "Analiza dochodów rolników - Raport końcowy". Zaproponowano w nim metodologię szacowania dochodów gospodarstw rolnych za pomocą zestawu współczynników standardowej nadwyżki bezpośredniej (SNB) dla poszczególnych rodzajów produkcji rolnej w gospodarstwach zróżnicowanych regionalnie oraz rzeczywistych dochodów obliczanych na podstawie danych rachunkowych, reprezentatywnej grupy gospodarstw rolnych, prowadzących rachunkowość rolną pod kontrolą IERiGŻ w ramach polskiego FADN (sieć gospodarstw rolnych prowadzących rachunkowość).Z pewnością potrzebne jest ustalenie funkcjonalnej metodologii szacowania dochodów rolniczych. Jest to prekursorskie i złożone przedsięwzięcie. Dlatego celowe jest powołanie przez prezesa Rady Ministrów zespołu międzyresortowego ds. przygotowania metody szacowania dochodów rolników. W jego pracach powinni wziąć udział przedstawiciele ministrów: finansów, rolnictwa i rozwoju wsi, gospodarki i pracy, polityki społecznej, edukacji, a także prezesów: KRUS oraz ARiMR, IERiGŻ oraz GUS. Zespół powinien przygotować projekt ustawy o dochodach rolniczych wraz z uzasadnieniem oraz oceną skutków regulacji i koncepcją wdrożenia. W szczególności prace zespołu powinny objąć:
- kompleksową ocenę opracowania "Analiza dochodów rolników - Raport końcowy" pod kątem wykorzystania zaproponowanej metodologii do stworzenia mechanizmu szacowania dochodów rolniczych;
- przygotowanie szczegółowych wytycznych do uniwersalnej metodologii szacowania dochodów rolniczych, która powinna prowadzić do przygotowania projektu regulacji; przygotowanie koncepcji obsługi administracyjnej systemu szacowania dochodów rolniczych wraz z określeniem niezbędnych zasobów ludzkich, organizacyjnych i informacyjnych do wdrożenia systemu;
- przygotowanie oceny niezbędnych środków finansowych do wdrożenia systemu szacowania dochodów rolników i określenie czasu koniecznego do wdrożenia tego systemu.
www.kprm.gov.pl
